Mẹ thông thái giúp trẻ đẩy lùi bệnh tiêu chảy do kháng sinh

Thông thường kháng sinh là loại thuốc được nghĩ đến đầu tiên khi cần điều trị các bệnh về nhiễm khuẩn. Tuy nhiên đó cũng là con dao hai lưỡi, một mặt tiêu diệt các vi khuẩn có hại, mặt khác cũng loại bỏ luôn các vi khuẩn có lợi cho đường ruột, gây ra một số tác dụng phụ. Một trong những tác dụng phụ hay gặp nhất là làm bé bị tiêu chảy. Hãy cùng chúng tôi trang bị các kiến thức cần thiết bằng những thông tin ở bài viết dưới đây để chủ động hơn trong việc xử lý bệnh tiêu chảy ở trẻ.

>> Kiến thức cần biết về hệ tiêu hóa và dung nạp sữa ở trẻ
>> Các thành phần dinh đưỡng mà mẹ yêu cần quan tâm để giúp bé phát triển toàn diện

1. Nguyên nhân kháng sinh gây tiêu chảy ở trẻ

Trong đường ruột của trẻ luôn tồn tại một số lượng vi khuẩn lành tính với nhiều loại khác nhau và luôn duy trì ở vị trí cân bằng, mục đích tăng cường quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng, loại bỏ các chất độc hại, kìm hãm và làm mất tác dụng của các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột.
Ngay ở nồng độ thấp nhất kháng sinh cũng có khả năng tiêu diệt và ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Có nhiều nhóm kháng sinh khác nhau, trong mỗi nhóm lại có nhiều loại biệt dược, vì vậy nếu muốn sử dụng một loại kháng sinh nào đó mẹ phải tham khảo ý kiến bác sĩ để biết được kháng sinh đó thuộc nhóm nào, nhất là khi muốn kết hợp kháng sinh.

Kháng sinh gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột dẫn đến tiêu chảy ở trẻ

Nếu sử dụng một hoặc nhiều loại kháng sinh mạnh có tác dụng lên nhiều loại vi khuẩn với liều cao và kéo dài, thì các lợi khuẩn cũng bị kháng sinh tiêu diệt, phá vỡ thế cân bằng gây ra hiện tượng loạn khuẩn, do đó thúc đẩy sự phát triển của các chủng vi khuẩn gây bệnh có sẵn hoặc mới xâm nhập, dẫn tới bệnh tiêu chảy ở trẻ em hoặc viêm ruột do kháng sinh. Lưu ý là bất kỳ loại kháng sinh nào cũng có thể gây ra sự mất cân bằng vi khuẩn trong cơ thể, nhất là các kháng sinh phổ rộng hiện nay. 

2. Biểu hiện của tiêu chảy do dùng kháng sinh

Các trường hợp tiêu chảy nhẹ do kháng sinh thì có các biểu hiện chính như đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân sống lổn nhổn và lỏng,... Các triệu chứng này thường tự khỏi trong vài ngày tới 2 tuần sau khi ngừng dùng kháng sinh.
Trong một số trường hợp nặng thì trẻ suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng, có bệnh lý nặng kèm theo. Khi dùng kháng sinh phổ rộng và liều cao kéo dài có thể gây ra tình trạng tiêu chảy nặng hơn, được gọi là viêm đại tràng giả mạc. Trong trường hợp này, các biểu hiện có thể gặp bao gồm: tiêu chảy, phân nhiều nước và có thể lẫn máu, đau bụng, buồn nôn và nôn, sốt cao.

Trẻ đi ngoài nhiều lần và phân lỏng hơn bình thường

Nhiều mẹ thắc mắc cách phân biệt trẻ bị tiêu chảy do uống kháng sinh với trẻ tiêu chảy do ngộ độc thức ăn hay do nhiễm vi rút. Trong hầu hết các trường hợp tiêu chảy do kháng sinh là không có sốt, triệu chứng tự hết sau khi ngừng kháng sinh. Trong khi đó, tiêu chảy do các nguyên nhân nhiễm khuẩn trẻ đều có sốt, mức độ tiêu chảy nặng hơn, kèm theo các biểu hiện tiêu hóa khác như nôn, đau bụng.
Tuy nhiên, với các trường hợp viêm đại tràng giả mạc do kháng sinh, cần đưa trẻ đến bệnh viện và xét nghiệm phân để chẩn đoán phân biệt.

3. Điều trị đúng cách

Một trong những sai lầm phổ biến nhất của các mẹ hiện nay đó là tự ý mua kháng sinh cho trẻ sử dụng dù chưa rõ trẻ bị bệnh gì. Để hạn chế tác dụng không mong muốn của kháng sinh nói chung và loạn khuẩn ruột do kháng sinh gây ra nói riêng, trước hết các mẹ cần tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị của bác sĩ, không tự ý mua thuốc kháng sinh điều trị cho trẻ.
Trong những trường hợp nhẹ khi ngưng dùng kháng sinh thì triệu chứng tiêu chảy sẽ thuyên giảm rõ rệt hoặc có thể khỏi hẳn. Nếu trẻ loạn khuẩn mà vẫn phải sử dụng kháng sinh hoặc bị loạn khuẩn nặng thì phải điều trị hỗ trợ thêm các chế phẩm vi sinh có chứa probiotic và prebiotic có tác dụng cân bằng lại các chủng vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên, với trường hợp kết hợp với các chế phẩm vi sinh mà không có hiệu quả cần đưa bé tới gặp bác sĩ để thay thế bằng kháng sinh khác.
Lưu ý khi tiêu chảy ở trẻ em diễn biến nặng hơn thì cần được đưa tới cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời. Không tự ý sử dụng men tiêu hóa trong các trường hợp tiêu chảy do kháng sinh.