Thời điểm và Phương pháp thích hợp dạy bé biết nói

Không phải mà tự nhiên ông bà cha mẹ ta từ rất lâu rồi, cứ luôn miệng trò chuyện với bé yêu từ khi mới lọt lòng, có thể do cưng bé quá nhưng cũng có thể là 1 phần tập cho bé làm quen với ngôn ngữ. Trò chuyện sẽ giúp trẻ biết nói nhanh, nói thông minh hơn, ham thích nói chuyện và chuyển nhanh từ giai đoạn từ đơn sang từ ghép, từ từng từ sang cả câu. Từ đó, kích thích tư duy và khả năng sáng tạo, khám phá ở trẻ.

>> Những bí quyết giúp trẻ nhanh biết nói

>> Những cột mốc phát triển đáng yêu của bé mà bố mẹ hạnh phúc và ghi nhớ

 

Rất nhiều ông bố bà mẹ quan niệm việc dạy chữ cho trẻ chỉ mang lại hiểu quả khi bé đã biết nói (từ 2 – 4 tuổi). Và cũng không ít người cho rằng nhận biết chữ sớm là đánh cắp tuổi thơ của trẻ, là tiểu học hoá, là nhồi nhét, cho trẻ sơ sinh nhận thức mặt chữ là một gánh nặng, áp lực.

Nhưng sự thực là, giáo dục đúng cách không phải từ khi trẻ đã sinh ra mà phải dạy ngay từ thời kỳ mang thai. Như lời nhà bác học Nga Pavlov đã nói : “Đứa trẻ sinh ra mà đến ngày thứ ba mới dạy dỗ thì đã chậm mất hai ngày rồi”.

Giữa khoảng 12 đến 30 tháng tuổi là thời điểm bùng nổ phát triển ngôn ngữ của trẻ. Thế nên với những lời khuyên sau đây, bạn hãy giúp đỡ trẻ trong quá trình làm chủ ngôn ngữ này. 

Hàng ngày: Hãy cố gắng nói chậm, sử dụng các từ thích hợp, chuẩn (không dùng từ lóng, trừu tượng) và đa dạng hóa vốn từ vựng của bạn. Ví dụ, khi mặc quần áo, hãy miêu tả trang phục của trẻ như giầy, màu quần áo… Như vậy, trẻ sẽ có mối liên hệ nhanh hơn giữa từ ngữ và đồ vật.

Vần điệu và bài hát: Bạn nên dành thời gian để hát với trẻ. Trẻ sẽ bắt chước bạn ngay cả khi không hiểu hết các từ. Khi đã quen với vần điệu, hãy để trẻ hát tiếp những từ bị bỏ dở để kết thúc câu hát. Dần dần, cho trẻ nhắc lại câu một cách đầy đủ. Trẻ sẽ sớm hát được một mình.

Lợi ích của sách: Những hình ảnh và sách truyện là các công cụ tốt để đánh thức khả năng ngôn ngữ của trẻ. Hãy đọc cho trẻ nghe, đồng thời chỉ cho trẻ tất cả các đồ vật trong hình. Yêu cầu trẻ kể phần kết của câu chuyện và giải thích cho trẻ những từ khó. Đây là một quá trình tương tác giữa bạn và trẻ. Và nhất là, hãy cố gắng để đây là khoảng thời gian chia sẻ niềm vui cùng nhau, không phải làm việc.

Từ ngữ của trẻ: Ai khi mới bắt đầu học nói cũng có những lỗi nhỏ và có những từ ngữ sáng tác thêm. Đừng chế giễu trẻ, cũng đừng lặp lại một cách hệ thống. Đó là phương pháp tốt nhất để trẻ quên đi những lỗi nhỏ về từ vựng. Bạn cần cố gắng ra vẻ không có gì và lặp lại từ bị nói sai bằng cách cải chính. Nếu trẻ nói “con phó”, hãy chữa lại “ừ, bố (mẹ) vừa nhìn thấy con chó, nó rất đẹp phải không con?”. Dần dần, trẻ sẽ phát âm chính xác. Nếu trẻ chưa làm được điều đó cũng đừng ép. Chắc chắn, đó là do bộ máy cấu âm của trẻ chưa được hoàn thiện để phát âm đúng.

Nói với trẻ như với một người lớn: Khi 2 tuổi, trẻ sẽ dần kết hợp được động từ và từ. Nếu trẻ nói “muốn chơi búp bê”, bạn nên nhắc lại với trẻ cả câu bằng cách đặt câu hỏi “Con muốn chơi với búp bê của con có phải không?”. Sau đó, đặt ra câu hỏi cho trẻ như “Con muốn chơi với gì nhỉ?”.

Để cho trẻ nói: Vào bữa ăn, hãy để cho trẻ nói. Bạn cần lôi kéo trẻ tham gia vào những cuộc trò chuyện của người lớn. Trẻ sẽ cảm thấy mình lớn hơn và sẽ tận dụng điều đó để kể cho bạn nghe chuyện của mình. Hãy vờ như không có gì khi trẻ mắc những lỗi nhỏ và điều đó sẽ giúp trẻ tự tin hơn về bản thân.

Đừng chủ quan khi trẻ chậm nói: Khoảng 3 tuổi, nếu con bạn chưa nói được những câu nhỏ gồm hai từ, bạn sẽ đặt ra các câu hỏi tại sao. Khi ấy, bạn nên tham khảo bác sĩ để phát hiện bất kỳ vấn đề nào có thể xảy ra với tai hoặc bộ phận khác. Sự cẩn thận không bao giờ là quá thừa.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra, vai trò của bố mẹ trong sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ là vô cùng to lớn. Tuy nhiên, không phải ông bố mà mẹ nào cũng dạy con đúng cách. Vì nhiều trường hợp cha mẹ lạm dụng băng đĩa, ti vi dẫn đến các bé chậm nói, chậm tư duy. Hoặc một số phụ huynh quá nôn nóng, thiếu kiên nhẫn và áp đặt khi dạy trẻ học nói, học chữ khiến các bé “sợ học”.

Đừng cho rằng bé không biết gì mà làm tổn thương bé: Nhiều phụ huynh thắc mắc “Sao mẹ dạy mãi mà con không hiểu?”, “Con nhà người ta đọc được bao nhiêu từ mà con nhà mình một từ còn không đọc nổi?”, “Sao con dốt thế?”…Ít ai biết rằng mọi đứa trẻ dưới 6 tuổi đều có khả năng thần giao cách cảm, chúng có thể nhận biết được tất cả những gì bố mẹ suy nghĩ. Vì vậy, thay vì nghi ngờ, chê bai, các bậc phụ huynh cần tin tưởng hoàn toàn và phải thường xuyên khích lệ trẻ, tránh chê bai.

Theo phân tích của các chuyên gia, để trẻ phát triển trí tuệ, sớm biết đọc và nhận mặt chữ, ngoài việc áp dụng phương pháp 0 tuổi, các bậc phụ huynh phải là những người bạn thân thiết, chia sẻ và đồng cảm với con.

Chơi mà học: Là cách dạy trẻ đọc chữ, nhớ từ hiệu quả. Cha mẹ có thể cùng con chơi các trò chơi như: trốn tìm, tráo thẻ flash card, bán hàng…vv. Các trò chơi này không chỉ đem lại cho trẻ niềm vui thích, ham mê mà còn giúp bé khám phá mọi thứ xung quanh (ghi nhớ đồ vật, nhận biết chữ). Tuy nhiên, các trò chơi không được quá khó với khả năng của trẻ nếu không sẽ khiến trẻ nản chí.

Bố mẹ phải hiểu là không nên ép buộc bé học mà phải vừa chơi vừa học

Thời điểm dạy bé nói chuyện: Các bậc phụ huynh không được dạy con trong lúc mệt mỏi, căng thẳng, không được coi trẻ là “thùng rác” để xả hết nỗi bực dọc, khó chịu của mình mà phải thoải mái, bình tĩnh cùng con khám phá thế giới từ những điều gần gũi nhất. 

Các chuyên gia cũng cho rằng, từ 0 tuổi trẻ sớm làm quen với chữ trên các đồ vật, các ông bố bà mẹ có thể dùng bộ Flashcard “Các vật dụng gia đình” để chơi cùng bé, gắn chữ cố định lên các vật dụng gần gũi với bé như ti vi, tủ lạnh, quyển sách…vv.

Dụng cụ dạy bé nói chuyện: Ngôn ngữ thị giác - thính giác - đồ vật thật giúp trẻ có thói quen tốt ngay từ những ngày đầu tiếp xúc với sách báo. Khi trẻ nhớ chữ, biết gọi tên đồ vật và làm quen với hình ảnh từ các cuốn sách, truyện thì chúng sẽ không lao đến xé sách như nhiều đứa bé khác. Cha mẹ nên đọc lại những câu chuyện đã kể cho bé trong thời kỳ mang thai để bé tiếp thu một cách nhanh nhất.

Dạy chữ cái gắn liền với hình ảnh, đồ vật đi kèm sẽ khiến trẻ học nhanh hơn và liên hệ với các đồ vật ngay khi nhận được mặt chữ. Ví như bộ Flash card bảng chữ cái tiếng Việt, A (bà), B (bé), C (cua), Ă (ăn)….

Nguồn tham khảo : Internet